Trong nhiều dự án phát huy giá trị di sản hiện nay, các sản phẩm truyền thông hoặc du lịch thường được xây dựng trước, còn nghiên cứu khoa học chỉ đóng vai trò bổ trợ. Tuy nhiên, dự án Hành trình du lịch di sản Hà Nội lựa chọn một hướng tiếp cận khác: bắt đầu từ nghiên cứu hàn lâm, sau đó mới phát triển các công cụ ứng dụng để đưa tri thức di sản đến với công chúng. Cuốn sách Chốn thiêng kinh kỳ – Hành trình di sản Thăng Long – Hà Nội vì vậy không chỉ là một ấn phẩm học thuật, mà chính là nền tảng tri thức cốt lõi của toàn bộ dự án.
Một kết quả quan trọng của dự án là cuốn sách “Chốn thiêng kinh kỳ – Hành trình di sản Thăng Long – Hà Nội”, do TS. Nguyễn Thị Hiệp chủ biên. Công trình tập hợp các nghiên cứu của nhiều học giả và chuyên gia trong các lĩnh vực văn hóa, lịch sử, tôn giáo và địa lý nhân văn, nhằm phân tích vai trò của các không gian thiêng trong cấu trúc văn hóa và ký ức đô thị Hà Nội.
Cuốn sách được hình thành trong khuôn khổ dự án hợp tác quốc tế FEF-R Patrimoine, do Bộ Châu Âu và Ngoại giao Pháp tài trợ thông qua Viện Pháp tại Việt Nam (Institut français du Vietnam). Dự án có sự tham gia của nhiều đơn vị học thuật và nghiên cứu như Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội, Viện Viễn Đông Bác Cổ Pháp (EFEO), Tổ chức Đại học Pháp ngữ (AUF) cùng các chuyên gia của Viện Bảo tồn và Phát triển Văn hoá truyền thống.
Sự hợp tác liên ngành và quốc tế này đã tạo nên một nền tảng khoa học vững chắc cho việc nhận diện, phân tích và diễn giải các di sản nằm trong lòng đô thị Hà Nội.
Kết tinh tri thức của các học giả và chuyên gia
Không chỉ là một ấn phẩm học thuật, Chốn thiêng kinh kỳ có thể được xem như kết tinh tri thức của một mạng lưới nghiên cứu di sản liên ngành. Các bài viết trong sách khảo sát nhiều loại hình không gian thiêng khác nhau của Hà Nội: từ Tứ trấn Thăng Long, hệ thống đền thờ Mẫu, các đình làng thờ tổ nghề, cho tới các ngôi chùa cổ gắn với lịch sử hình thành và phát triển của thành phố.
Thông qua những nghiên cứu này, các tác giả cho thấy các không gian thiêng không chỉ là di tích tôn giáo, mà còn là những “hạt nhân văn hóa” có khả năng tổ chức ký ức cộng đồng và định hình bản sắc đô thị. Trong một thành phố đang biến đổi nhanh chóng như Hà Nội, việc nhận diện và nghiên cứu các không gian này trở thành một bước quan trọng để xây dựng các chính sách bảo tồn và phát huy giá trị di sản.
Từ nghiên cứu đến hành trình di sản
Điểm đặc biệt của dự án Hành trình du lịch di sản Hà Nội là các kết quả nghiên cứu không dừng lại ở xuất bản sách, mà tiếp tục được chuyển hóa thành những công cụ tiếp cận di sản dành cho công chúng.
Trên cơ sở dữ liệu nghiên cứu, dự án đã xây dựng bốn hành trình di sản tiêu biểu, kết nối 28 điểm di sản lịch sử và tín ngưỡng của Hà Nội. Các tuyến hành trình này giúp người dùng khám phá các lớp văn hóa của thành phố thông qua những chủ đề cụ thể như Tứ trấn Thăng Long, các đền thờ Mẫu, đình thờ tổ nghề hay các ngôi chùa cổ.
Để hỗ trợ việc khám phá này, nhóm dự án đã phát triển một hệ sinh thái số bao gồm:
1. Bản đồ di sản tương tác
Người dùng có thể trực tiếp khám phá các điểm di sản và hành trình trên bản đồ số tương tác tại:
https://hanoiheritage.meobeostudio.com
Bản đồ cho phép tra cứu các địa điểm di sản, xem thông tin lịch sử, hình ảnh và vị trí trên bản đồ thành phố, từ đó giúp người dùng dễ dàng xây dựng lộ trình khám phá Hà Nội theo từng chủ đề văn hóa.
2. Website chính thức của dự án
Toàn bộ thông tin về các hành trình di sản được giới thiệu trên website:
https://ipathanoi.vietnamica.online
Website đóng vai trò như một thư viện tri thức mở, nơi công chúng có thể tiếp cận các nội dung nghiên cứu, dữ liệu di sản và các tuyến tham quan được thiết kế dựa trên kết quả khảo cứu khoa học.
3. Ứng dụng di sản trên điện thoại
Dự án cũng phát triển ứng dụng Hanoi Heritage, cho phép người dùng khám phá di sản ngay trên thiết bị di động. Ứng dụng tích hợp bản đồ thông minh, hình ảnh, tư liệu và nội dung giải thích về từng địa điểm di sản, đồng thời hỗ trợ nhiều ngôn ngữ để phục vụ cả người Việt Nam và du khách quốc tế.
👉 Hướng dẫn sử dụng app trên iPhone:
https://youtu.be/sIOwyb8ZU40
👉 App Hanoi Heritage trên Android:
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.greenery.hanoiheritage.new
Đưa di sản đến gần công chúng
Thông qua sự kết hợp giữa nghiên cứu hàn lâm, công nghệ bản đồ số và ứng dụng di động, dự án Hành trình du lịch di sản Hà Nội đã mở ra một cách tiếp cận mới đối với di sản đô thị.
Tri thức của các học giả không chỉ nằm trong các công trình nghiên cứu, mà được chuyển hóa thành những hành trình khám phá cụ thể trong không gian thành phố. Nhờ đó, người dân và du khách có thể tiếp cận các lớp trầm tích văn hóa của Hà Nội một cách trực quan, sinh động và dễ dàng hơn.
Với dự án này, Viện Bảo tồn và Phát triển Văn hoá truyền thống đã góp phần kết nối tri thức khoa học với các phương thức truyền tải hiện đại, qua đó đưa di sản Thăng Long – Hà Nội bước ra khỏi khuôn khổ học thuật để trở thành một trải nghiệm văn hóa sống động dành cho cộng đồng đương đại.